ForumC organiseert op zaterdag 6 februari in Utrecht een Winteracademie met seminars over geneeskunde, kunst, rechten, psychiatrie, geschiedenis, natuurwetenschap en literatuur. De rode draad van deze academie is de rol die mensbeelden spelen binnen deze vakgebieden. Studeer of werk je binnen één van deze wetenschapsgebieden, of ben je gewoon geïnteresseerd? Kom dan naar deze Winteracademie!De ForumC Winteracademie is een jaarlijks terugkerend landelijk congres voor studenten en net afgestudeerden. Dit is de gelegenheid bij uitstek om verder na te denken over de relatie tussen geloof en je eigen vakgebied met medestudenten uit het hele land.

Je kunt kiezen uit een van de volgende seminars, waarvan het eerste deel 's ochtends wordt gegeven en het tweede deel 's middags.

Seminar I: Geneeskunde

Ochtend: Van Hippocrates tot IVF - over medische ethiek in de praktijk

Medisch - dat klinkt boeiend! Het doet denken aan langer leven, spannende operaties en het uitbannen van lijden. Ethiek - dat klinkt minder aantrekkelijk. Bedillerig en theoretisch.

Paul Lieverse van CMF Nederland is anesthesist en pijnarts in de Daniel den Hoed Kliniek. In zijn werk stelt hij vast hoe verschillend patiënten in hun beleving en in hun overtuigingen kunnen zijn. Daarnaast zal hij schetsen hoe verschillend in de beroepsgroep gedacht en gehandeld wordt bij "beslissingen rondom het levenseinde" en bij thema's rond het levensbegin, en waar die verschillen uit voortkomen.

Middag: Evolutie en de gevolgen voor de medische praktijk.

Martien Bac is als huisarts werkzaam en probeert te werken vanuit een holistisch mensbeeld met aandacht voor de mens als geheel. Dus ook als een spiritueel wezen. Het mensbeeld wat gebaseerd is op het evolutie denken gaat uit van een 'heel andere mens'. De implicaties daarvan voor de dagelijkse medische praktijk zijn groot en leiden ook tot nieuwe opvattingen over de autonomie van mensen, overwegingen bij medische besluitvorming aan het begin en het eind van het leven. Maar ook hoe er met lijden omgegaan wordt en hoe er over sexualiteit gedacht wordt is niet alleen in de maatschappij veranderd maar heeft ook geleid tot andere behandelvormen. Aan de hand van een aantal praktijk gevallen zal dit besproken worden.

Seminar II: Rechten

Ochtend: Mensbeeld en recht vanuit Bijbels perspectief

Allereerst wordt in het seminar ingegaan op de ‘revolutionaire' ontwikkeling van ons recht sinds de Verlichting. Het recht wordt niet langer gezien als van God gegeven (theonoom) maar als willekeurig menselijk maaksel, product van de menselijke autonomie (via het sociaal contract).
Het mensbeeld dat in dat recht tot uitdrukking komt wordt beheersd door twee polen, die elkaar in wezen uitsluiten: de gedetermineerde uitkomst van een ‘toevallig' evolutieproces, voor wie tegelijkertijd de individuele zelfbeschikking in beginsel onbegrensd is.
Daartegenover staat het Bijbels mensbeeld: de mens geschapen naar Gods beeld en gelijkenis, geplaatst in de scheppingsorde, geroepen tot gehoorzaamheid, door de zonde getekend, voorwerp van Gods liefde, aangewezen op genade, bestemd voor de eeuwigheid.
In de huidige cultuur domineert het verlichtingsperspectief op het recht, terwijl de invloed van het Bijbels mensbeeld meer en meer wordt terug gedrongen. Mogelijke case in dit verband is de uitspraak van de Hoge Raad in de zaak van Kelly (wrongful life).

Dr. Matthijs de Blois (1953), rechtenstudie Universiteit Utrecht, promotie Universiteit Leiden (1989). Thans universitair hoofddocent bij de afdeling Rechtstheorie, Faculteit REBO (Recht, Economie, Bestuur en Organisatie). Matthijs de Blois is gehuwd, heeft drie kinderen en woont in Zeist. Hij is lid van een Baptistengemeente.

Middag: Burger van twee werelden, of: er is meer recht dan de wet

Tijdens deze bijeenkomst zal aan hand van een aantal denkers in vogelvlucht een uiteenzetting worden gegeven van het denken over mens en recht door de eeuwen heen. Bijzondere aandacht krijgt daarbij de lijn die loopt van Augustinus via Calvijn naar de twintigste-eeuwse christenfilosoof en -jurist Herman Dooyeweerd (1894-1977). Ook zal worden stilgestaan bij het denken van een andere christenjurist: Paul Scholten (1875-1946).
Aan de hand van één of meer casussen (familierecht, strafrecht) zal een concretisering worden gemaakt naar de rechtspraktijk.

Mr.drs. Bas Hengstmengel (1979) studeerde psychologie, rechten en wijsbegeerte in Leiden en Rotterdam. Momenteel is hij werkzaam als promovendus en docent aan de juridische faculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij is gehuwd en heeft een dochter.

Seminar III: Kunst

Ochtend: De mens in Zijn/zijn wereld

Door Het Nationale Toneel werd onlangs - in het stuk Kopenhagen - een historische ontmoeting tussen de kernfysici Bohr en Heisenberg voor het voetlicht gebracht. In hun gesprek ging het om de gevolgen van hun wetenschappelijke werk: kunnen en mogen ze een atoombom maken ? En wat betekent het voor het wezen en de positie van de mens? Bohr verwoordt het zo: 'Wij hebben de mens weer in het centrum van het universum geplaatst, nadat hij zich eeuwenlang in de periferie bevond.'
Eeuwenlang is er ook kunst gemaakt. Herkennen we daarin deze veranderende relatie van de mens en de omringende wereld?

Middag: Kunstenaar en/of gelovige

Wat is de invloed van je eigen mensbeeld op je werk als kunstenaar? Een praktische toepassing. De seminars Kunst worden verzorgd door Ida Slump-Schoonhoven. Zij is coördinator van de Rookmaakerkring .

Seminar IV: Psychiatrie

Ochtend: Geloof op zoek naar inzicht (FQI) Over de filosofie van de psychiatrie

Guus Labooy neemt zijn uitgangspunt in het Middeleeuws adagium ´geloof op zoek naar inzicht'. Van daaruit zal de eerste avond (16de) eerst inleidend nagedacht worden over de relatie wetenschap - geloof in het algemeen. De boedelscheidingstrategie wordt afgewezen. De tweede helft van dit seminarie wordt besteed aan het verkennen van de kracht van dit uitgangspunt op het gebied van de (filosofie van de) psychiatrie. Beargumenteerd wordt dat de moderne verklaringsmodellen (fysicalisme, determinisme, beide vaak binnen een evolutionistisch kader) in wezen minder ‘begrijpen' en dus ook minder goed argumentatief verdedigbaar zijn. Een alternatief wordt uiteengezet en bepleit, een scotistische oplossing die o.a. draait om een compositie-theorie van lichaam en geest. Alleen zo kunnen we recht doen aan authentieke vrijheid.
Het volgende seminar (23ste) zal Piet Verhagen dieper ingaan op de psychiatrie zelf, vanuit deze voorbereidende stappen op het gebied van de filosofie van de psychiatrie.

Middag: Geloof in psychiatrie is kwetsbaar

Piet Verhagen is psychiater en hervormd theoloog, in het dagelijks leven werkzaam bij de GGZ Meerkanten in Harderwijk, is op nationaal en internationaal niveau actief op het grensvlak van spiritualiteit, religie en psychiatrie.

Seminar V: Geschiedenis

Ochtend: Mensbeelden in de geschiedschrijving: de casus-Goldhagen/Browning.

Hoe wordt geschiedschrijving gekleurd door de mensbeelden die historici erop nahouden? Vreemd genoeg is over deze vraag maar weinig nagedacht. Toch kun je je afvragen of historici zich in hun interpretatie van het verleden niet (moeten) beroepen op een mensbeeld - en of historici met verschillende mensbeelden niet (soms) tot verschillende interpretaties van het verleden kunnen komen. Aan de hand van twee boeken over hetzelfde onderwerp - Ordinary Men (1992) van Christopher R. Browning en Hitler's Willing Executioners (1996) van Daniel J. Goldhagen - zal deze workshop laten zien dat mensbeelden in de geschiedwetenschap een significante rol spelen.
 

Middag: Wie is de terrorist? Levensbeschouwing,mensbeelden en terrorismebestrijding.

In deze workshop onderzoeken we hoe de verschillende levensbeschouwelijke visies op de mens ook doorwerken in zeer actuele kwesties, zoals terrorismebestrijding. Onlangs verscheen de oratie van Prof.dr. Frank Bovenkerk, 'Wie is de terrorist', waarin hij uitlegt hoe gevaarlijk het kan zijn als je mensen reduceert tot eigenschappen zoals ras, geloof of afkomst. In deze workshop praten we door over hoe we aankijken tegen de motieven van terroristen, in het bijzonder van de
religieuze jihadisten. Geloof is weer een publiek issue geworden, maar niet in positieve zin alleen: religieuze tolerantie, de opkomst van de orthodoxie, de vermeende gebrekkige scheiding van kerk en staat: volgens publicisten, politici en filosofen zijn dat ontwikkelingen die onze open democratische samenleving bedreigen en gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor de opkomst (of terugkeer) van religieus geweld na 9/11. 'Terrorisme' is niet langer een issue voor de veiligheidsdiensten alleen, hoe we tegen de terrorist aankijken reflecteert onze kijk op de samenleving als geheel, op de democratie, op de scheiding kerk-staat en op de rol of waarde van religie.

Beatrice de Graaf (1976) is universitair hoofddocent geschiedenis aan het Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme van de Campus Den Haag/Universiteit Leiden. Ze werkte eerder aan het Instituut Geschiedenis in Utrecht. Ze gaf les en publiceerde over spionage, de
Koude Oorlog, de vredesbeweging en over terrorisme. Haar boek 'De strijd tegen terrorisme' verschijnt in oktober 2009 bij uitgeverij Boom. Dit jaar is ze begonnen aan een vidi-onderzoek naar 'The making of a national security state, 1945-2000').

Seminar VI: Natuurwetenschap

Ochtend: God en mens vanuit natuurwetenschap

In dit seminar wordt gekeken naar God en naar mensen vanuit de natuurwetenschap. Bonting zal vanuit zijn achtergrond als natuurwetenschapper en theoloog de verbinding maken tussen het kijken naar de mens vanuit de natuurwetenschap en vanuit de theologie, om uit te komen bij de verhouding tussen lichaam en geest.

Sjoerd Bonting is biochemicus en theoloog. Sinds zijn emeritaat houdt hij zich vooral bezig met de dialoog tussen natuurwetenschap en theologie.

Middag: Gevolgen evolutionair Godsbeeld en mensbeeld

Evolutionair denken heeft consequenties voor de scheppingstheologie. Bonting zal vanuit de door hem ontwikkelde ‘chaostheologie' deze consequenties bespreken en doordenken.

Seminar VII: Literatuur

Ochtend: Wat is een interpretatie en wat doe je als je een tekst interpreteert?

Deze workshop wordt gegeven door René Woudenberg, op basis van zijn eigen boek 'Filosofie van taal en tekst'. En dan met name de hoofdstukken over interpretatie.

Programma

10.00 Ontvangst en koffie
10.15 Plenaire opening met gebed, zingen en korte inleiding thema
10.30 Start seminarronde 1: Inleidende seminars over mensbeelden in diverse vakgebieden.

12.00 Pauze met koffie / thee en broodjes. Tijd voor ontmoeting

13.30 Start seminarronde 2: Toegepaste seminars over de rol van (christelijke) mensbeelden in diverse vakgebieden.

15.00 Plenaire afsluiting met korte terugblik

Locatie

St-Gregorius College in Utrecht, Nobeldwarsstraat 9. Routebeschrijving

Kosten

€25 studenten, €40 afgestudeerden (donateurs ForumC­­ €35) Inclusief lunch!

Aanmelden