Het is de vraag of Obama president was geworden zonder Twitter. Dat stelt David Nieborg, expert op het gebied van nieuwe media en docent aan de Universiteit van Amsterdam. De ‘min 35-generatie' hielp een zwarte man, met als tweede naam Hoessein, het Witte Huis in. Op sociale netwerken, zoals Facebook en Twitter, vonden mensen met een gemeenschappelijk doel elkaar. Zo zijn nieuwe media in staat om macht uit te oefenen, meent Nieborg op een debatavond van ForumC en de Gereformeerde Studentenvereniging te Amsterdam.

Een netwerksamenleving heeft ook schaduwkanten, betoogde Jan van der Stoep. Van der Stoep, lector religie in media en publieke ruimte aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE), gelooft niet dat de nieuwe media een generatiekloof veroorzaken. Hij wijst erop dat de komst van de telefoon ook niet voor grote veranderingen heeft gezorgd. Volgens hem komt het in een netwerksamenleving aan op zelfdisciplinering. Vroeger stelde de samenleving kaders, nu moet jezelf kaders stellen, we zijn van instituten naar netwerken gegaan. In een tijd van nieuwe media zijn nabijheid en intimiteit volgens Van der Stoep belangrijker dan ooit. Door het grote aanbod van potentiële vrienden, stellen we grotere eisen aan relaties. Contacten veranderen volgens Van der Stoep van karakter, mensen hebben tegenwoordig een paar intieme relaties, naast een grote groep oppervlakkige contacten.

Maken de nieuwe media mensen lui, vraagt Gijs, student uit Twente, zich af. Nieborg denkt van niet, je moet er nu op uit gaan om aan informatie te komen. Hij noemt het groeiend aantal journalisten dat gebruik maakt van Twitter. Van der Stoep vindt dat ‘bobo's' zorgen voor een infantilisering van de nieuwe media, door op Twitter te melden dat ze een boterham met kaas hebben gehad. Hij meent dat nieuwe media zorgt voor een groeiend populisme. ‘Bij elke uitspraak van een politicus horen we via sociale netwerken de mening van het volk.' Volgens Van der Stoep heeft de samenleving daarom behoefte aan een deskundig podium waar belangrijke, kwalitatieve informatie te vinden is.
Toch vind Nieborg dat journalisten die niet twitteren zich buiten de werkelijkheid plaatsen. ‘Veel politici laten op Twitter hun stem horen. Als je daar geen kennis van neemt, zet je jezelf op achterstand. Ik heb meer vertrouwen in een reeks aan meningen die ik zelf uitkies dan in de selectie die de redactie van de NOS voor me maakt.'
PVV-leider Geert Wilders krijgt van Nieborg het advies geen gebruik te maken van de nieuwe media, zoals Twitter en Hyves. Op sociale netwerken moeten mensen er voor uitkomen waarom ze de PVV steunen. ‘Maar het is lastig om in zo'n omgeving populistisch te zijn. Er zijn maar weinig netwerken die ruimte geven voor extreme ideologieën.'

De debatavond in Amsterdam was ter voorbereiding van het PaasCongres 2010. Op dit congres, van 4 tot 6 maart in Helvoirt, zullen 300 studenten zich gaan verdiepen in de wereld van de moderne media. Sprekers zijn ondermeer Philip Brey, hoogleraar techniekfilosofie te Twente, en Rene Munnik, docent Wijsbegeerte te Tilburg. Het PaasCongres is ook te volgen via de website, www.paascongres.nl

Door Teun de Snoo

In de pers

Twitter en facebook zijn machtige wapens (Reformatorisch Dagblad, 27 januari 2010)

Netwerksites gaan Wilders stemmen kosten. (Nederlands Dagblad, 27 januari 2010)